змагайся!
пераможаш!
На Галоўную старонку
Аўтар: Міраслаў Кулеба, пераклад: Валеры Буйвал
Старонка 8

            Фэномэн чачэнскага ваяра сёньня абуджае зразумелую цікаўнасьць. Як можна растлумачыць нязвыклую мужнасьць гэтых людзей, адвагу і гатоўнасьць ахвяравацца ўласным жыцьцём? Любоў да радзімы, абавязак абароны зямлі продкаў, сваіх блізкіх, глыбокая рэлігійнасьць – усё гэта ёсьць таксама ў іншых народах. Што ёсьць першапрычынай выключнасьці чачэнцаў? Можа крыху высьвятляць гэтую цікавую праблему словы чачэнкі, якая прайшла праз гады дэпартацыі ў Казахстане. “Я бачыла, з якой пяшчотай ва ўсіх сем’ях ставіліся да мужчын, пачынаючы ад старога і канчаючы немаўляткам. Для яго было ўсё лепшае, ці то ежа, ці то пасьцель, ці то абутак. Да хлопца ставіліся з такой жа павагай, як да старога. Ніхто яго не прыніжаў, ня біў. Нас абвінавачвалі ў тым, што ў нашым грамадзтве пануе культ мужчыны. Але калі нашы сыны адыходзілі на вайну, яны ані на сэкунду не сумняваліся ў слушнасьць свайго рашэньня і абранага шляху – бо кожны зь іх пакідаў дома маці і сясьцёр, якія ў яго верылі і ганарыліся ім”.

            “Мая любоў да цябе бязмежная, мой сыне – сьпяваюць старую калыханку чачэнскія маці сваім дзецям. – Але каб ня ўбачыць цябе прыніжаным і слабым, я гатовая да канца свайго жыцьця прыглядаць за тваёй магілай”.

 

На парозе свабоды

 

            У 1990 годзе ў Чачэна-Інгушэціі 90 адсоткаў працаздольных мужчын былі беспрацоўнымі. Кожны хлапец ва ўзросьце 13-14 гадоў езьдзіў з бацькам на заробкі. Езьдзілі ў Сібір, Далёкі Усход, Паволжа і Казахстан. На гаспадарцы на большую частку года заставаліся толькі жанчыны. У статыстыцы СССР Чачэна-Інгушэція займала апошняе 73-е месца што тычылася жыцьцёвага ўзроўню. Што тычылася сьмяротнасьці сярод немаўлят – рэспубліка мела другое месца.

            Развал Савецкага Саюза абудзіў у народах імпэрыі спадзяваньні на ўсталяваньне самастойнага дзяржаўнага існаваньня. Пад канец васьмідзесятых гадоў у Чачэніі паўсталі першыя нефармальныя арганізацыі патрыятычнага характару.

            Першыя мітынгі сталі трыбунай, зь якіх было заяўлена аб незалежніцкіх памкненьнях чачэнцаў. Яны распачаліся ў 1988 г. Паўсталі падпольныя арганізацыі. У 1989 г. узьнік аргкамітэт “Ірацкіх дабраахвотнікаў”. Вайсковымі справамі гэтай заканспіраванай арганізацыі займаўся былы афіцэр савецкіх танкавых войскаў Магамэт Сайдулаеў. “Мы хацелі высьветліць, колькі людзей пойдзе за намі на вызвольную вайну супраць Савецкага Саюза. Мы ведалі добра, што ніхто з нас не паедзе ваяваць у Ірак, але пад выглядам арганізацыі гуманітарнай дапамогі да нас запісаліся 27 тысячаў чалавек. Цяпер я сам зьдзіўляюся, што не было ніякага страху, а КГБ ў той час сядзеў у нас на хвасьце”.

            Зэлімхан Яндарбіеў заняўся палітыкай падчас навучаньня ў Маскоўскім унівэрсітэце, калі разам з групай маладых людзей утварыў чачэнскую арганізацыю “Барт” (“Адзінства”). На пачатку 1990 г. “Барт” пераўтварыўся ў Вайнахскую Дэмакратычную Партыю, першую ў Чачэніі апазыцыйную партыю. Яе дзеячы адыгралі актыўную ролю ў падрыхтоўцы Кангрэсу Чачэнскага Народа, які прывёў да ўлады Джахара Дудаева.

            Адным з арганізатараў і чальцоў Вайскова-Патрыятычнага Зьвязу “Мансур” быз Маўладзі Удугаў, пазьнейшы міністар інвармацыі Чачэніі. Мэтай гэтай арганізацыі было правядзеньне ідэалагічнай працы сярод патрыятычна настроенай моладзі і ўтварэньне зь яе баявых груповак. Падчас жнівеньскага путчу 1991 г. актывісты арганізацыі “Мансур” з павязкамі на рукавах адкрыта выступілі супраць спэцназа МУС. Тады яны былі ўзброены толькі гімнастычнымі дубінкамі і кіямі.

Ацаніце матэрыял
Ваша адзнака:
Рэйтынг:4.5 / 5
Усяго галасоў:39