змагайся!
пераможаш!
На Галоўную старонку
Аўтар: Міраслаў Кулеба, пераклад: Валеры Буйвал
Старонка 7

                                                          

 

Этыка змагара

 

            Жаўнерскія якасьці прышчэпліваюцца кожнаму чачэнскаму хлопцу з маленства. Дзіця расьце ў атмасфэры культа адвагі, ваяўнічасьці і мужчынскага спаборніцтва. Пры гэтым абуджаецца любоў да зброі. Яшчэ жывыя ваенныя каўказкія традыцыі, пранесеныя праз стагоддзі ўсемі каўказкімі народамі. Але ў чачэнцаў яны набылі формы своеасаблівага культа. Гэтая натуральная мэнтальнасьць ваяра хіба зьяўляецца ключом для зразуменьня нязвыклых зьдзяйсьненьняў чачэнскіх аддзелаў у гісторыі войнаў, а таксама падчас найкрывавейшай зь іх – вайны з Расеяй, якая закончылася нядаўна (маецца на ўвазе І Чачэнская вайна 1994-96 гг. – заўвага рэдактара).

            Сьвядомасьць мужчыны, які фармуецца, кшталтуюць асновы адата, маральна-этычнай сістэмы, якая склалася ў 16-м ст. У той час чачэнскі народ аб’яднаўся ў дзяржаву, лад якой, заснаваны на правілах адата, праіснаваў да часоў антырасейскіх войнаў 19-га ст. Згодна з патрабаваньнямі адата, грамадзтва прызнавала асновы агульнай свабоды і роўнасьці. Заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўладу зьдзяйсьняла рада старэйшынаў, такзваны Мэхк-Кхэл. Дэмакратычны характар гэтай грамадзкай арганізацыі быў чымсьці абсалютна выключным у тагачасным сьвеце.

            У чачэнскім грамадзтве спрадвечныя законы дзейнічаюць дагэтуль. Яны накладаюць на мужчыну безагаворачны абавязак абараняць родную зямлю, родную вёску, блізкіх людзей. Нішто ня можа апраўдаць баязьліўства і здрады, адступніцтва ад патрабаваньняў, якія на ваяра накладае іслам. Паводле Карана, баязьліўства ёсьць адным з сямі галоўных сьмяротных грахоў. Гонар цэніцца вышэй за жыцьцё. У аснове сваёй гэта ёсьць рыцарскі кодэкс, зусім выключны ў сучасным сьвеце. Ня дзіва, што мужчыны, якім з дзяцінства прышчэплены асновы адата, зьяўляюцца выдатнымі жаўнерамі, зь якімі не дала рады ані армія царскай Расеі, ані дэсантныя палкі генэрала Грачова.

            Чачэнца, які апошнім прыбыў на збор, калі трэба было вырушыць у бой, таварышы забівалі. Незьлічоныя пакаленьні чачэнскіх хлопцаў вырасталі з сьвядомасьцю суровых законаў вайны. Вялікая гісторыя продкаў, якая жыве ў расказах мацерак, фармавала характар, фантазію і ўражлівасьць дзяцей. Таму, што для новых пакаленьняў чачэнцаў было найважнейшым, ніколі не вучылі ў школах.

            Усе чачэнскія генэралы апошняй вайны, хіба наймаладзейшыя генэралы ў сьвеце, вучыліся ад герояў свайго народу, як жыць і ваяваць. Басаеў, Хамзат Гелаеў, Салман Радуеў і тысячы іхных падначаленых, якія не даслужыліся да генэральскіх званьняў, замест дзіцячых казак слухалі гісторыі пра Шэйха Мансура, Байсангура Бэнаеўскага, абрэка Зэлімхана. Падобна, як генэралы Джахар Дудаеў і Аслан Масхадаў, якія зрабілі бліскучую кар’еру ў савецкай арміі, але ў час выпрабаваньняў павялі свой народ супраць спрадвечнага ворага – Расеі. Тыя самыя ідэалы і асновы гонару фармавалі сьвядомасьць чачэнскай моладзі, якая пачула заклік і схапілася за зброю. “Чачэнцы – гэта народ, якія слаба паддаецца ўплыву часу і зьменам умоваў – заўважыў гісторык каўказкай вайны. – Сапраўдны ваяр павінен валодаць усімі якасьцямі і рысамі змагара гераічнай эпохі чалавецтва”.

Ацаніце матэрыял
Ваша адзнака:
Рэйтынг:4.5 / 5
Усяго галасоў:39